Lees wat instellingen doe, ontdek d'r verbindingen en zoek een gebied.
Landelijk
Parlement en regerieng maeken saemen wetten. De Tweede en Eerste Kamer controleren 't bestuur van 't land.
Nederlanders van 18 jaer en ouwer die stemrecht èbben. Dat geldt ok in Caribisch Nederland en, onder bepaelde voorwaerden, voor Nederlanders in 't butenland.
Verbindiengen
De rechtstreeks gekozen Tweede Kamer controleert ministers en staatssecretarissen en stemt over wetsvoorstellen. Kamerleden kunnen ok zelf voorstellen indienen en veranderen.
Verbindiengen
- Controleert: Kabinet
Ministers en staatssecretarissen leggen verantwoordieng af an de Tweede Kamer.
- Angenomen wetsvoorstellen: Eerste Kamer
Nao anvaerdieng deur de Tweede Kamer bekiekt de Eerste Kamer 't wetsvoorstel. De Eerste Kamer kan 't voorstel annemen of verwerpen, mè nie veranderen.
De indirect gekozen Eerste Kamer beoordeelt wetsvoorstellen die de Tweede Kamer angenomen eit. Ze kan die goedkeuren of afwiezen, mè nie veranderen. Ze controleert ok 't regeringsbeleid.
Verbindiengen
Nederlanders met kiesrecht op Bonaire, Sint Eustatius en Saba, en ingeschreven kiesgerechtigde Nederlanders buten Nederland.
Verbindiengen
D'r bin vier kiescolleges: voor Bonaire, Sint Eustatius, Saba en niet-ingezetenen, Nederlanders in 't butenland. D'r leden kiezen saemen mie Statenleden de Eerste Kamer.
Verbindiengen
De Koning en alle ministers vormen saemen de regerieng. De ministers leggen politieke verantwoording af, ok voor wat de Koning doet.
Verbindiengen
- Introduces bills: Tweede Kamer
De Tweede Kamer behandelt regeringsvoorstellen eerst. Tweede Kamerleden kunnen ok zelf 'n wetsvoorstel indienen.
- Appoints through the Crown: Commissaris van de Koning
De Koning en de minister tekenen 't besluut voor 'n gewone benoemieng van zes jaer. De Kroon betekent ier de Koning en de verantwoordelijke minister. Ze besluiten nae de aanbevelieng van Provinciale Staten.
- Appoints through the Crown: Burgemeester
'n Gewone burgemeester wordt op anbevelieng van de raed bie koninklijk besluut voor zes jaer benoemd. De Kroon betekent ier de Koning en de minister van BZK. De commissaris kan 'n waernemend burgemeester benoemen.
- Benoemt vo zes jaer: Diekgraaf / waetergraaf
De regering benoemt de voorzitter bie koninklijk besluit vo zes jaer. 't Algemêên bestuur draegt een kandidaat vo.
Alle ministers en staatssecretarissen. De Koning hoort nie bie 't kabinet. Alleen de ministers vormen de ministerraad.
Willem-Alexander is Koning sinds 30 april 2013. Ministers leggen verantwoording af over zien handelen as staetshoofd.
Verbindiengen
- Onderdeel van: Bestuur
De Koning hoort bie de regerieng. De Koning is gêên lid van 't kabinet. Ministers bin politiek verantwoordelijk voor wat ie doet.
- Appointment by royal decree: Ministers
Nae de formatie tekenen de Koning en de minister-president de benoemingsbesluiten van ministers. De Tweede Kamer leidt 't formatieproces.
- Appointment by royal decree: Staatssecretarissen
Ok staatssecretarissen worden bie koninklijk besluut benoemd en leggen 'n eed of belofte af. De verantwoordelijke ministers ondertekenen 't besluit ok.
Ministers bin verantwoordelijk voor d'r beleid en leggen daerover verantwoording af an 't parlement. Ok de minister-president is minister. Ze horen bie zowel de regerieng as 't kabinet.
Verbindiengen
Staatssecretarissen kriegen 'n eigen taekgebied van d'r minister. Ze horen bie 't kabinet, mè nie bie de regerieng of de ministerraad.
Verbindiengen
Provinciaal
Elke provincie eit 'n gekozen volksvertegenwoordiging en 'n daegelieks bestuur. Saemen zorgen ze voor 't provinciale beleid.
Inwoners van de provincie met Nederlandse nationaliteit en kiesrecht, van 18 jaer en ouwer.
Verbindiengen
Statenleden bepaelen de hoofdlijnen van 't provinciale beleid en controleren Gedeputeerde Staten. Ze kiezen ok mee voor de Eerste Kamer.
Verbindiengen
- Elect through weighted votes: Eerste Kamer
Leden van alle twaolf Provinciale Staten stemmen voor de Eerste Kamer. Statenleden en kiescollegeleden stemmen saemen. D'r stemmen tellen mie verschillende gewichten mee.
- Appoint: Gedeputeerden
Provinciale Staten benoemen de gedeputeerden. Voor de commissaris van de Koning geldt 'n aparte benoemingsprocedure.
- Scrutinise: Gedeputeerde Staten
Provinciale Staten controleren 't daegelieks bestuur van d'r provincie.
- Recommend a candidate: Commissaris van de Koning
Provinciale Staten sturen d'r anbevolen kandidaten voor commissaris nae de minister van Binnenlandse Zaken. De minister draegt daernae 'n kandidaat voor an de Koning.
Gedeputeerden en de commissaris van de Koning vormen saemen 't daegelieks provinciebestuur. Ze bereiden besluiten voor en voeren die uut.
Provinciale Staten benoemen de gedeputeerden. Ieder eit eigen beleidstaeken. Gedeputeerden kunnen nie tegelijk Statenlid wezen.
Verbindiengen
De commissaris zit Provinciale Staten en Gedeputeerde Staten voor en is lid van 't daegelieks bestuur. 'n Gewone benoemieng gebeurt bie koninklijk besluit, voor zes jaer.
Verbindiengen
- Onderdeel van: Gedeputeerde Staten
De commissaris van de Koning is lid van Gedeputeerde Staten.
- Zit vo: Gedeputeerde Staten
De commissaris leidt de vergaderiengen van Gedeputeerde Staten.
- Zit vo: Provinciale Staten
De commissaris is ok voorzitter van Provinciale Staten. De commissaris leidt de vergaderieng, mè is gêên gekozen Statenlid.
Gemeentelijk
De gemeenteraed en 't college van B&W nemen besluiten voor de gemeente. Ze èbben eigen bevoegdheden en voeren ok landelijke wetten uut.
Inwoners met kiesrecht van 18 jaer en ouwer: Nederlanders, EU-burgers en andere inwoners die an de wettelijke verbliefsvoorwaerden voldoen.
Verbindiengen
Raedsleden bepaelen 't gemeentelijke beleid, stellen lokale regels en de begroting vast en controleren 't college van B&W.
Verbindiengen
- Appoints: Wethouders
De gemeenteraed benoemt de wethouders. Voor de burgemeester geldt 'n aparte benoemingsprocedure.
- Controleert: College van B&W
De gemeenteraed controleert 't college van burgemeester en wethouders.
- Raedt een kandidaat an: Burgemeester
De raed stelt 'n anbevelieng vast en stuurt die nae de minister van Binnenlandse Zaken. De commissaris begeleidt de procedure; de benoemieng volgt bie koninklijk besluit.
De burgemeester en wethouwers vormen saemen 't college van B&W. Ze besturen de gemeente en voeren raedsbesluiten en wettelijke taeken uut.
De gemeenteraed benoemt de wethouwers. Elke wethouwer eit eigen beleidstaeken en legt daerover verantwoording af an de raed.
Verbindiengen
De burgemeester leidt de vergaderiengen van raed en college en eit eigen taeken voor de openbare orde. De burgemeester is lid van 't college, mè nie van de raed.
Verbindiengen
- Onderdeel van: College van B&W
De burgemeester is lid van 't college van B&W.
- Zit vo: College van B&W
De burgemeester is voorzitter van 't college van B&W.
- Zit vo: Gemeenteraed
De burgemeester is ok voorzitter van de gemeenteraed. De burgemeester is gêên raedslid en eit in de raed gêên stemrecht.
Waeterschappen
De 21 waeterschappen onderouwe dieken en zorge vo schoon en genoeg waeter. Ze regele 't waeterpeil en zuivere afvalwaeter, mê eigen besturen en belastingen.
Inweuners van 18 jaer en ouwer mê stemrecht kieze elke vier jaer vertegenwoordigers. Nederlanders, EU-burgers en andere inweuners mê een geldige verblijfsvergunning magge stemme.
Verbindiengen
't Algemêên bestuur bepaalt 't waeterbeleid, de begroting en de belastingen. 't Controleert 't dagelieks bestuur. De mêêste leden binne gekozen; vier leden è een geborgde zetel.
Verbindiengen
- Benoemt de dageliekse bestuurders: Dagelieks bestuur
't Algemêên bestuur benoemt de dageliekse bestuurders, behalve de voorzitter. De voorzitter eit een aparte benoemingsprocedure.
- Controleert: Dagelieks bestuur
't Algemêên bestuur controleert oe 't dagelieks bestuur 't beleid uutvoert.
- Raedt een kandidaat an: Diekgraaf / waetergraaf
't Algemêên bestuur raedt een kandidaat an vo benoeming tot voorzitter. De regering beslist over de benoeming.
In 't algemêên bestuur binne twêê zetels vo landbouw en twêê vo natuurbeheer. D'r belangenorganisaties benoeme deuze leden. Deuze verdeling geldt sinds de verkiezingen van 2023.
Verbindiengen
De voorzitter en de andere dageliekse bestuurders bereide besluiten vo en voere 't beleid uut. 't Algemêên bestuur benoemt de andere leden, mêêstal uut de eigen kring.
De diekgraaf of waetergraaf zit beide besturen vo. De regering benoemt deuze voorzitter vo zes jaer. De voorzitter stemt in 't dagelieks bestuur, mè is gêên lid van 't algemêên bestuur.
Verbindiengen
- Zit vo: Algemêên bestuur
De voorzitter leidt de vergaderingen van 't algemêên bestuur zonder stemrecht. De voorzitter is gêên lid van 't algemêên bestuur.
- Zit vo: Dagelieks bestuur
De voorzitter leidt 't dagelieks bestuur en eit daer stemrecht. De voorzitter is oak lid van 't dagelieks bestuur.
- Onderdeel van: Dagelieks bestuur
De voorzitter is lid van 't dagelieks bestuur. De voorzitter eit stemrecht in 't dagelieks bestuur.
Onafhankelijke instelliengen
Regionael bestuur
Gegevens laeje…