Lees wat instellingen doen, ontdek hun verbindingen en zoek een gebied.
Landelijk
Parlement en regering maken samen wetten. De Tweede en Eerste Kamer controleren het bestuur van het land.
Nederlanders vanaf 18 jaar die stemrecht hebben. Dat geldt ook in Caribisch Nederland en, onder voorwaarden, voor Nederlanders in het buitenland.
Verbindingen
De rechtstreeks gekozen Tweede Kamer controleert ministers en staatssecretarissen en stemt over wetsvoorstellen. Kamerleden kunnen ook zelf voorstellen indienen en wijzigen.
Verbindingen
- Controleert: Kabinet
Ministers en staatssecretarissen leggen verantwoording af aan de Tweede Kamer.
- Aangenomen wetsvoorstellen: Eerste Kamer
Na aanvaarding door de Tweede Kamer beoordeelt de Eerste Kamer het wetsvoorstel. De Eerste Kamer kan het voorstel aannemen of verwerpen, maar niet wijzigen.
De indirect gekozen Eerste Kamer beoordeelt wetsvoorstellen die de Tweede Kamer heeft aangenomen. Ze kan die goedkeuren of afwijzen, maar niet wijzigen. Ze controleert ook het regeringsbeleid.
Verbindingen
Kiesgerechtigde Nederlanders op Bonaire, Sint Eustatius en Saba, en geregistreerde kiesgerechtigde Nederlanders buiten Nederland.
Verbindingen
Er zijn vier kiescolleges: voor Bonaire, Sint Eustatius, Saba en niet-ingezetenen (Nederlanders in het buitenland). Hun leden kiezen samen met Statenleden de Eerste Kamer.
Verbindingen
De Koning en alle ministers vormen samen de regering. De ministers leggen politieke verantwoording af, ook voor het handelen van de Koning.
Verbindingen
- Dient wetsvoorstellen in: Tweede Kamer
Regeringsvoorstellen worden eerst door de Tweede Kamer behandeld. Tweede Kamerleden kunnen ook zelf een wetsvoorstel indienen.
- Benoemt via de Kroon: Commissaris van de Koning
De Koning en de minister tekenen het besluit voor een reguliere benoeming van zes jaar. De Kroon bestaat hier uit de Koning en de verantwoordelijke minister. Zij besluiten na de aanbeveling van Provinciale Staten.
- Benoemt via de Kroon: Burgemeester
Een reguliere burgemeester wordt op aanbeveling van de raad bij koninklijk besluit benoemd voor zes jaar. De Kroon bestaat hier uit de Koning en de minister van BZK. Een waarnemend burgemeester kan door de commissaris worden benoemd.
- Benoemt voor zes jaar: Dijkgraaf / watergraaf
De regering benoemt de voorzitter bij koninklijk besluit voor zes jaar. Het algemeen bestuur draagt een kandidaat voor.
Alle ministers en staatssecretarissen. De Koning behoort niet tot het kabinet. Alleen de ministers vormen de ministerraad.
Willem-Alexander is Koning sinds 30 april 2013. Ministers leggen verantwoording af over zijn handelen als staatshoofd.
Verbindingen
- Onderdeel van: Regering
De Koning behoort tot de regering. De Koning behoort niet tot het kabinet. Ministers zijn politiek verantwoordelijk voor zijn handelen.
- Benoeming bij koninklijk besluit: Ministers
Na de formatie tekenen de Koning en de minister-president de benoemingsbesluiten van ministers. De Tweede Kamer leidt het formatieproces.
- Benoeming bij koninklijk besluit: Staatssecretarissen
Ook staatssecretarissen worden bij koninklijk besluit benoemd en leggen de eed of belofte af. De verantwoordelijke ministers ondertekenen het besluit ook.
Ministers zijn verantwoordelijk voor hun beleid en leggen daarover verantwoording af aan het parlement. Ook de minister-president is minister. Zij horen bij zowel regering als kabinet.
Verbindingen
Staatssecretarissen krijgen een eigen taakgebied van hun minister. Ze horen bij het kabinet, maar niet bij de regering of de ministerraad.
Verbindingen
Provinciaal
Elke provincie heeft een gekozen volksvertegenwoordiging en een dagelijks bestuur. Samen zorgen zij voor het provinciale beleid.
Kiesgerechtigde inwoners van de provincie met de Nederlandse nationaliteit, vanaf 18 jaar.
Verbindingen
Statenleden bepalen de hoofdlijnen van het provinciale beleid en controleren Gedeputeerde Staten. Ze kiezen ook mee voor de Eerste Kamer.
Verbindingen
- Kiezen met gewogen stemmen: Eerste Kamer
Leden van alle twaalf Provinciale Staten stemmen voor de Eerste Kamer. Statenleden en kiescollegeleden stemmen samen. Hun stemmen tellen met verschillende gewichten mee.
- Benoemen: Gedeputeerden
Provinciale Staten benoemen de gedeputeerden. Voor de commissaris van de Koning geldt een aparte benoemingsprocedure.
- Controleren: Gedeputeerde Staten
Provinciale Staten controleren het dagelijks bestuur van hun provincie.
- Bevelen kandidaat aan: Commissaris van de Koning
Provinciale Staten sturen hun aanbeveling voor de commissaris naar de minister van BZK. De minister draagt vervolgens een kandidaat voor aan de Koning.
Gedeputeerden en de commissaris van de Koning vormen samen het dagelijks provinciebestuur. Ze bereiden besluiten voor en voeren die uit.
Provinciale Staten benoemen de gedeputeerden. Ieder heeft eigen beleidstaken. Gedeputeerden zijn tijdens hun functie geen Statenlid.
Verbindingen
De commissaris zit Provinciale Staten en Gedeputeerde Staten voor en is lid van het dagelijks bestuur. Een reguliere benoeming gebeurt bij koninklijk besluit, voor zes jaar.
Verbindingen
- Onderdeel van: Gedeputeerde Staten
De commissaris van de Koning is lid van Gedeputeerde Staten.
- Zit voor: Gedeputeerde Staten
De commissaris leidt de vergaderingen van Gedeputeerde Staten.
- Zit voor: Provinciale Staten
De commissaris is ook voorzitter van Provinciale Staten. De commissaris leidt de vergadering, maar is geen gekozen Statenlid.
Gemeentelijk
De gemeenteraad en het college van B&W nemen besluiten voor de gemeente. Ze hebben eigen bevoegdheden en voeren ook landelijke wetten uit.
Kiesgerechtigde inwoners vanaf 18 jaar: Nederlanders, EU-burgers en andere inwoners die aan de wettelijke verblijfsvoorwaarden voldoen.
Verbindingen
Raadsleden bepalen het gemeentelijke beleid, stellen lokale regels en de begroting vast en controleren het college van B&W.
Verbindingen
- Benoemt: Wethouders
De gemeenteraad benoemt de wethouders. Voor de burgemeester geldt een aparte benoemingsprocedure.
- Controleert: College van B&W
De gemeenteraad controleert het college van burgemeester en wethouders.
- Beveelt kandidaat aan: Burgemeester
De gemeenteraad stelt een aanbeveling vast en stuurt deze aan de minister van BZK. De commissaris begeleidt de procedure; de benoeming volgt bij koninklijk besluit.
De burgemeester en wethouders vormen samen het college van B&W. Ze besturen de gemeente en voeren besluiten van de raad en wettelijke taken uit.
De gemeenteraad benoemt de wethouders. Iedere wethouder heeft eigen beleidstaken en legt daarover verantwoording af aan de raad.
Verbindingen
De burgemeester leidt de vergaderingen van raad en college en heeft eigen taken voor de openbare orde. De burgemeester is lid van het college, maar niet van de raad.
Verbindingen
- Onderdeel van: College van B&W
De burgemeester is lid van het college van B&W.
- Zit voor: College van B&W
De burgemeester is voorzitter van het college van B&W.
- Zit voor: Gemeenteraad
De burgemeester is ook voorzitter van de gemeenteraad. De burgemeester is geen raadslid en heeft in de raad geen stemrecht.
Waterschappen
De 21 waterschappen zorgen voor veilige dijken, schoon water en voldoende water. Ze regelen de waterstand en zuiveren afvalwater, met een eigen bestuur en eigen belastingen.
Inwoners vanaf 18 jaar met stemrecht kiezen iedere vier jaar. Nederlanders, EU-burgers en andere inwoners met een geldige verblijfsvergunning kunnen stemmen.
Verbindingen
Het algemeen bestuur bepaalt het waterbeleid, de begroting en de belastingen. Het controleert het dagelijks bestuur. De meeste leden zijn gekozen; vier leden bezetten een geborgde zetel.
Verbindingen
- Benoemt dagelijks bestuurders: Dagelijks bestuur
Het algemeen bestuur benoemt de dagelijks bestuurders, behalve de voorzitter. De voorzitter heeft een eigen benoemingsprocedure.
- Controleert: Dagelijks bestuur
Het algemeen bestuur controleert of het dagelijks bestuur het beleid goed uitvoert.
- Beveelt kandidaat aan: Dijkgraaf / watergraaf
Het algemeen bestuur beveelt een kandidaat aan voor de benoeming tot voorzitter. De regering beslist over de benoeming.
Binnen het algemeen bestuur zijn twee zetels voor landbouw en twee voor natuurbeheer. Hun belangenorganisaties benoemen deze leden. Deze verdeling geldt sinds de verkiezingen van 2023.
Verbindingen
De dijkgraaf en de andere dagelijks bestuurders bereiden besluiten voor en voeren het beleid uit. Het algemeen bestuur benoemt de andere leden, meestal uit zijn eigen midden.
De dijkgraaf of watergraaf leidt beide besturen. De regering benoemt deze voorzitter voor zes jaar. De voorzitter heeft stemrecht in het dagelijks bestuur, maar is geen lid van het algemeen bestuur.
Verbindingen
- Zit voor: Algemeen bestuur
De voorzitter leidt de vergadering van het algemeen bestuur zonder stemrecht. De voorzitter is geen lid van het algemeen bestuur.
- Zit voor: Dagelijks bestuur
De voorzitter leidt het dagelijks bestuur en heeft daar stemrecht. De voorzitter is ook lid van het dagelijks bestuur.
- Onderdeel van: Dagelijks bestuur
De voorzitter is lid van het dagelijks bestuur. De voorzitter heeft stemrecht in het dagelijks bestuur.
Onafhankelijke instellingen
Regionaal bestuur
Gegevens laden…