Lees wa instellingen doen, ontdek hun verbindingen en zoek 'n gebied.
Landelijk
Parlement en regering maken samen wetten. De Tweede en Eerste Kamer controleren 't bestuur van 't land.
Nederlanders van 18 jaar en ouder die stemrecht hebben. Da geldt ook in Caribisch Nederland en, onder bepaalde voorwaarden, veur Nederlanders in 't buitenland.
Verbindingen
De rechtstreeks gekozen Tweede Kamer controleert ministers en staatssecretarissen en stemt over wetsvoorstellen. Kamerleden kunnen ook zelf voorstellen indienen en veranderen.
Verbindingen
- Controleert: Kabinet
Ministers en staatssecretarissen leggen verantwoording af aan de Tweede Kamer.
- Aangenomen wetsvoorstellen: Eerste Kamer
Na goedkeuring deur de Tweede Kamer bekijkt de Eerste Kamer 't wetsvoorstel. De Eerste Kamer kan 't voorstel aannemen of verwerpen, maar nie veranderen.
De indirect gekozen Eerste Kamer beoordeelt wetsvoorstellen die de Tweede Kamer aangenomen hee. Ze kan die goedkeuren of afwijzen, maar nie veranderen. Ze controleert ook 't regeringsbeleid.
Verbindingen
Nederlanders met kiesrecht op Bonaire, Sint Eustatius en Saba, en ingeschreven kiesgerechtigde Nederlanders buiten Nederland.
Verbindingen
Er zijn vier kiescolleges: veur Bonaire, Sint Eustatius, Saba en niet-ingezetenen, Nederlanders in 't buitenland. Hun leden kiezen samen met Statenleden de Eerste Kamer.
Verbindingen
De Koning en alle ministers vormen samen de regering. De ministers leggen politieke verantwoording af, ook veur wa de Koning doet.
Verbindingen
- Introduces bills: Tweede Kamer
De Tweede Kamer behandelt regeringsvoorstellen eerst. Tweede Kamerleden kunnen ook zelf 'n wetsvoorstel indienen.
- Appoints through the Crown: Commissaris van de Koning
De Koning en de minister tekenen 't besluit veur 'n gewone benoeming van zes jaar. De Kroon wil hier zeggen: de Koning en de verantwoordelijke minister. Ze besluiten na de aanbeveling van Provinciale Staten.
- Appoints through the Crown: Burgemeester
'n Gewone burgemeester wordt op aanbeveling van de raad bij koninklijk besluit veur zes jaar benoemd. De Kroon wil hier zeggen: de Koning en de minister van BZK. De commissaris kan 'n waarnemend burgemeester benoemen.
- Benoemt vur zes jaar: Dijkgraaf / watergraaf
De regering benoemt de voorzitter bij koninklijk besluit vur zes jaar. 't Algemeen bestuur draagt 'n kandidaat veur.
Alle ministers en staatssecretarissen. De Koning hoort nie bij 't kabinet. Alleen de ministers vormen de ministerraad.
Willem-Alexander is Koning sinds 30 april 2013. Ministers leggen verantwoording af over zijn handelen als staatshoofd.
Verbindingen
- Onderdeel van: Bestuur
De Koning hoort bij de regering. De Koning is gin lid van 't kabinet. Ministers zijn politiek verantwoordelijk veur wa hij doet.
- Appointment by royal decree: Ministers
Na de formatie tekenen de Koning en de minister-president de benoemingsbesluiten van ministers. De Tweede Kamer leidt 't formatieproces.
- Appointment by royal decree: Staatssecretarissen
Ook staatssecretarissen worden bij koninklijk besluit benoemd en leggen 'n eed of belofte af. De verantwoordelijke ministers tekenen 't besluit ook.
Ministers zijn verantwoordelijk veur hun beleid en leggen daarover verantwoording af aan 't parlement. Ook de minister-president is minister. Ze horen bij de regering én bij 't kabinet.
Verbindingen
Staatssecretarissen krijgen 'n eigen taakgebied van hun minister. Ze horen bij 't kabinet, maar nie bij de regering of de ministerraad.
Verbindingen
Provinciaal
Iedere provincie hee 'n gekozen volksvertegenwoordiging en 'n dagelijks bestuur. Samen zorgen ze veur 't provinciale beleid.
Inwoners van de provincie met Nederlandse nationaliteit en kiesrecht, van 18 jaar en ouder.
Verbindingen
Statenleden bepalen de hoofdlijnen van 't provinciale beleid en controleren Gedeputeerde Staten. Ze kiezen ook mee veur de Eerste Kamer.
Verbindingen
- Elect through weighted votes: Eerste Kamer
Leden van alle twaalf Provinciale Staten stemmen veur de Eerste Kamer. Statenleden en kiescollegeleden stemmen samen. Hun stemmen tellen met verschillende gewichten mee.
- Appoint: Gedeputeerden
Provinciale Staten benoemen de gedeputeerden. Veur de commissaris van de Koning geldt 'n aparte benoemingsprocedure.
- Scrutinise: Gedeputeerde Staten
Provinciale Staten controleren 't dagelijks bestuur van hun provincie.
- Recommend a candidate: Commissaris van de Koning
Provinciale Staten sturen hun aanbevolen kandidaten veur commissaris naar de minister van Binnenlandse Zaken. De minister draagt daarna 'n kandidaat veur aan de Koning.
Gedeputeerden en de commissaris van de Koning vormen samen 't dagelijks provinciebestuur. Ze bereiden besluiten veur en voeren die uit.
Provinciale Staten benoemen de gedeputeerden. Ieder hee eigen beleidstaken. Gedeputeerden kunnen nie tegelijk Statenlid zijn.
Verbindingen
De commissaris zit Provinciale Staten en Gedeputeerde Staten veur en is lid van 't dagelijks bestuur. 'n Gewone benoeming gebeurt bij koninklijk besluit, veur zes jaar.
Verbindingen
- Onderdeel van: Gedeputeerde Staten
De commissaris van de Koning is lid van Gedeputeerde Staten.
- Zit veur: Gedeputeerde Staten
De commissaris leidt de vergaderingen van Gedeputeerde Staten.
- Zit veur: Provinciale Staten
De commissaris is ook voorzitter van Provinciale Staten. De commissaris leidt de vergadering, maar is geen gekozen Statenlid.
Gemeentelijk
De gemeenteraad en 't college van B&W nemen besluiten veur de gemeente. Ze hebben eigen bevoegdheden en voeren ook landelijke wetten uit.
Inwoners met kiesrecht van 18 jaar en ouder: Nederlanders, EU-burgers en andere inwoners die aan de wettelijke verblijfsvoorwaarden voldoen.
Verbindingen
Raadsleden bepalen 't gemeentelijke beleid, stellen lokale regels en de begroting vast en controleren 't college van B&W.
Verbindingen
- Appoints: Wethouders
De gemeenteraad benoemt de wethouders. Veur de burgemeester geldt 'n aparte benoemingsprocedure.
- Controleert: College van B&W
De gemeenteraad controleert 't college van burgemeester en wethouders.
- Raadt 'n kandidaat aan: Burgemeester
De raad stelt 'n aanbeveling vast en stuurt die naar de minister van Binnenlandse Zaken. De commissaris begeleidt de procedure; de benoeming volgt bij koninklijk besluit.
De burgemeester en wethouders vormen samen 't college van B&W. Ze besturen de gemeente en voeren raadsbesluiten en wettelijke taken uit.
De gemeenteraad benoemt de wethouders. Iedere wethouder hee eigen beleidstaken en legt daarover verantwoording af aan de raad.
Verbindingen
De burgemeester leidt de vergaderingen van raad en college en hee eigen taken veur de openbare orde. De burgemeester is lid van 't college, maar nie van de raad.
Verbindingen
- Onderdeel van: College van B&W
De burgemeester is lid van 't college van B&W.
- Zit veur: College van B&W
De burgemeester is voorzitter van 't college van B&W.
- Zit veur: Gemeenteraad
De burgemeester is ook voorzitter van de gemeenteraad. De burgemeester is gin raadslid en heeft in de raad gin stemrecht.
Waterschappen
De 21 waterschappen onderhouden dijken en zorgen vur schoon en genoeg water. Ze regelen 't waterpeil en zuiveren afvalwater, mee eigen besturen en belastingen.
Inwoners van 18 jaar en ouwer mee stemrecht kiezen iedere vier jaar vertegenwoordigers. Nederlanders, EU-burgers en andere inwoners mee 'n geldige verblijfsvergunning mogen stemmen.
Verbindingen
't Algemeen bestuur bepaalt 't waterbeleid, de begroting en de belastingen. 't Controleert 't dagelijks bestuur. De meeste leden zijn gekozen; vier leden hebben 'n geborgde zetel.
Verbindingen
- Benoemt de dagelijks bestuurders: Dagelijks bestuur
't Algemeen bestuur benoemt de dagelijks bestuurders, behalve de voorzitter. De voorzitter hee 'n aparte benoemingsprocedure.
- Controleert: Dagelijks bestuur
't Algemeen bestuur controleert hoe 't dagelijks bestuur 't beleid uitvoert.
- Raadt 'n kandidaat aan: Dijkgraaf / watergraaf
't Algemeen bestuur raadt 'n kandidaat aan vur benoeming tot voorzitter. De regering beslist over de benoeming.
In 't algemeen bestuur zijn twee zetels vur landbouw en twee vur natuurbeheer. Hun belangenorganisaties benoemen deze leden. Dees verdeling geldt sinds de verkiezingen van 2023.
Verbindingen
De voorzitter en de andere dagelijks bestuurders bereiden besluiten veur en voeren 't beleid uit. 't Algemeen bestuur benoemt de andere leden, meestal uit de eigen kring.
De dijkgraaf of watergraaf zit allebei de besturen veur. De regering benoemt deze voorzitter vur zes jaar. De voorzitter stemt in 't dagelijks bestuur, mar is gin lid van 't algemeen bestuur.
Verbindingen
- Zit veur: Algemeen bestuur
De voorzitter leidt de vergaderingen van 't algemeen bestuur zonder stemrecht. De voorzitter is gin lid van 't algemeen bestuur.
- Zit veur: Dagelijks bestuur
De voorzitter leidt 't dagelijks bestuur en hee daar stemrecht. De voorzitter is ok lid van 't dagelijks bestuur.
- Onderdeel van: Dagelijks bestuur
De voorzitter is lid van 't dagelijks bestuur. De voorzitter hee stemrecht in 't dagelijks bestuur.
Onafhankelijke instellingen
Regionaal bestuur
Gegevens laojen…