Nederland: regering, parlement en demokrasie | Staatskaart

Staatskaart
Stap 1 / 7. Kies jou provinsiale raad. Elke vier jaar kies stemgeregtigde inwoners hul provinsiale raad. Dié verkose raadslede verteenwoordig die inwoners van hul provinsie. Elk van die twaalf provinsies het sy eie raad.
Stap 01 / 07

Kies jou provinsiale raad

Elke vier jaar kies stemgeregtigde inwoners hul provinsiale raad. Dié verkose raadslede verteenwoordig die inwoners van hul provinsie. Elk van die twaalf provinsies het sy eie raad.

Kaart as teks

Lees wat instellings doen, verken hul verbande en vind ’n gebied.

landwyd

Parlement en regering maak saam wette. Die Tweede en Eerste Kamer roep die land se regering tot verantwoording.

  • Nederlandse burgers van 18 jaar en ouer wat stemreg het. Dit sluit Karibiese Nederland en, onder sekere voorwaardes, Nederlandse burgers in die buiteland in.

    Verbindings
    • Verkies: Tweede Kamer

      Kiesers kies direk die 150 LP's. Kiesers kies nie direk 'n kabinet of eerste minister nie.

  • Die regstreeks verkose Tweede Kamer roep ministers en staatsekretarisse tot verantwoording en stem oor wetsontwerpe. Sy lede kan ook wetsontwerpe indien en wysig.

    Verbindings
    • Hou toesig: Kabinet

      Ministers en staatssekretarisse is verantwoordbaar aan die Tweede Kamer.

    • Wetsontwerpe aangeneem: Eerste Kamer

      Na aanvaarding deur die Tweede Kamer, sal die Eerste Kamer die wetsontwerp beoordeel. Die Eerste Kamer kan die wetsontwerp goedkeur of verwerp, maar nie wysig nie.

  • Die indirek verkose Eerste Kamer ondersoek wetsontwerpe wat die Tweede Kamer aanvaar het. Dit kan hulle goedkeur of verwerp, maar nie wysig nie. Dit hou ook toesig oor regeringsbeleid.

    Verbindings
    • Hou toesig: Kabinet

      Ministers en staatsekretarisse doen ook verantwoording aan die Eerste Kamer, wat na beleid se hoofbeginsels en samehang kyk. Albei Kamers roep die kabinet tot verantwoording, elk met sy eie bevoegdhede.

  • Nederlandse kiesers op Bonaire, Sint Eustatius en Saba, en geregistreerde Nederlandse kiesers buite Nederland.

    Verbindings
    • Elect their college: Kieskolleges van die Eerste Kamer

      Kiesers kies hul eiland se kieskollege of die kieskollege vir nie-inwoners. Elke kollege het sy eie verkiesing. Die eilandkieskolleges is afsonderlik van die eilandrade.

  • Daar is vier kieskolleges: vir Bonaire, Sint Eustatius, Saba en nie-inwoners (Nederlandse burgers in die buiteland). Hul lede kies saam met provinsiale raadslede die Eerste Kamer.

    Verbindings
    • Elect through weighted votes: Eerste Kamer

      Die vier kieskolleges neem saam met die provinsiale rade aan dieselfde verkiesing van die Eerste Kamer deel. Sedert 2023 sluit hierdie roete ook die kieskollege vir nie-inwoners in; elke kieskollege het sy eie stemgewig.

  • Die Koning en al die ministers vorm saam die regering. Ministers is polities verantwoordbaar, ook vir die Koning se optrede.

    Verbindings
    • Introduces bills: Tweede Kamer

      Regeringsvoorstelle word eers deur die Tweede Kamer bespreek. Kamerlede kan ook hul eie wetsontwerpe indien.

    • Appoints through the Crown: Koningskommissaris

      Die Koning en die minister onderteken die besluit vir 'n gewone aanstelling van ses jaar. Hier beteken die Kroon die Koning en die verantwoordelike minister. Hulle besluit ná die provinsiale raad se aanbeveling.

    • Appoints through the Crown: Burgemeester

      'n Burgemeester word normaalweg op aanbeveling van die raad by koninklike besluit vir ses jaar aangestel. Hier beteken die Kroon die Koning en die minister van binnelandse sake. Die kommissaris kan 'n waarnemende burgemeester aanstel.

    • Stel vir ses jaar aan: Voorsitter van die waterschap

      Die regering stel die voorsitter by koninklike besluit vir ses jaar aan. Die algemene bestuur beveel ’n kandidaat aan.

  • Alle ministers en staatssekretarisse. Die Koning behoort nie aan die kabinet nie. Slegs die ministers vorm die ministerraad.

  • Willem-Alexander is sedert 30 April 2013 Koning. Ministers is verantwoordbaar vir sy optrede as staatshoof.

    Verbindings
    • Deel van: Bestuur

      Die Koning behoort aan die regering. Die Koning behoort nie aan die kabinet nie. Ministers is polities verantwoordelik vir sy optrede.

    • Appointment by royal decree: Ministers

      Ná kabinetsvorming onderteken die Koning en eerste minister die ministers se aanstellingsbesluite. Die Tweede Kamer lei die kabinetsvormingsproses.

    • Appointment by royal decree: Staatssekretarisse

      Staatssekretarisse word ook by koninklike besluit aangestel en lê 'n eed of plegtige bevestiging af. Die verantwoordelike ministers onderteken ook die besluit.

  • Ministers is verantwoordelik vir hul beleid en doen verantwoording aan die Parlement. Die eerste minister is ook 'n minister. Hulle behoort tot sowel die regering as die kabinet.

    Verbindings
    • Deel van: Bestuur

      Alle ministers vorm die regering saam met die Koning.

    • Deel van: Kabinet

      Alle ministers behoort ook aan die kabinet.

  • Staatsekretarisse het verantwoordelikhede wat hul minister aan hulle toewys. Hulle behoort tot die kabinet, maar nie tot die regering of die ministerraad nie.

    Verbindings
    • Deel van: Kabinet

      Staatssekretarisse behoort aan die kabinet. Hulle is nie deel van die regering of ministerraad nie. Teenwoordigheid in die Ministerraad gee hulle nie stemreg nie.

Provinsiale

Elke provinsie het 'n verkose raad en 'n uitvoerende bestuur. Saam vorm hulle provinsiale beleid en voer dit uit.

  • Stemgeregtigde inwoners van die provinsie met Nederlandse burgerskap, 18 jaar en ouer.

    Verbindings
    • Verkies: Provinsiale Raad

      Stemgeregtigde inwoners kies normaalweg elke vier jaar hul provinsiale raadslede.

  • Provinsiale raadslede bepaal beleidsprioriteite en roep die provinsiale uitvoerende bestuur tot verantwoording. Hulle help ook om die Eerste Kamer te kies.

    Verbindings
    • Elect through weighted votes: Eerste Kamer

      Lede van al twaalf Provinsiale Rade stem vir die Eerste Kamer. Provinsiale raadslede en kieskollegelede stem saam. Hul stemme dra verskillende gewigte.

    • Appoint: Lede van die provinsiale uitvoerende kollege

      Die provinsiale raad stel die lede van die provinsiale uitvoerende kollege aan. Die Koning se kommissaris volg 'n afsonderlike aanstellingsproses.

    • Scrutinise: Provinsiale uitvoerende kollege

      Die provinsiale raad hou toesig oor sy provinsie se uitvoerende kollege.

    • Recommend a candidate: Koningskommissaris

      Die provinsiale raad stuur sy aanbevole kandidate vir die kommissaris aan die minister van Binnelandse Sake. Die minister dra dan 'n kandidaat aan die Koning voor.

  • Lede van die provinsiale uitvoerende bestuur en die Koning se kommissaris behartig die provinsie se daaglikse bestuur. Hulle berei besluite voor en voer dit uit.

  • Die provinsiale raad stel uitvoerende lede aan, elk met hul eie beleidsverantwoordelikhede. Hulle mag nie terselfdertyd 'n raadsetel beklee nie.

    Verbindings
    • Deel van: Provinsiale uitvoerende kollege

      Lede van die provinsiale uitvoerende bestuur behoort aan die provinsiale uitvoerende kollege.

  • Die kommissaris is voorsitter van die provinsiale raad én uitvoerende bestuur, en is 'n lid van die uitvoerende bestuur. 'n Gewone aanstelling geskied per koninklike besluit vir ses jaar.

    Verbindings
    • Deel van: Provinsiale uitvoerende kollege

      Die Koning se kommissaris is 'n lid van die provinsiale uitvoerende kollege.

    • Sit voor: Provinsiale uitvoerende kollege

      Die kommissaris lei die vergaderings van die provinsiale uitvoerende kollege.

    • Sit voor: Provinsiale Raad

      Die kommissaris is ook voorsitter van die Provinsiale Raad. Die kommissaris is voorsitter van die vergadering, maar is nie 'n verkose raadslid nie.

Munisipale

Die munisipale raad en uitvoerende bestuur neem besluite vir hul munisipaliteit. Hulle het plaaslike bevoegdhede en voer ook take kragtens nasionale wetgewing uit.

  • Stemgeregtigde inwoners van 18 jaar en ouer: Nederlandse, EU-burgers en ander inwoners wat aan die wettige verblyfvoorwaardes voldoen.

    Verbindings
    • Verkies: Munisipale Raad

      Stemgeregtigde inwoners kies die munisipale raad, normaalweg elke vier jaar, met uitsonderings by munisipale herindeling.

  • Raadslede bepaal plaaslike beleid, reëls en die begroting, en roep die munisipale uitvoerende bestuur tot verantwoording.

    Verbindings
    • Appoints: Wethouers

      Die munisipale raad stel die wethouers aan. Die burgemeester volg 'n afsonderlike aanstellingsproses.

    • Hou toesig: Munisipale uitvoerende kollege

      Die munisipale raad hou toesig oor die burgemeester en wethouers as uitvoerende kollege.

    • Beveel ’n kandidaat aan: Burgemeester

      Die munisipale raad neem 'n aanbeveling aan en stuur dit aan die Minister van Binnelandse Sake en Koninkryksverhoudinge. Die kommissaris hou toesig oor die proses; aanstelling volg per koninklike besluit.

  • Die burgemeester en wethouers vorm die munisipale uitvoerende bestuur. Hulle bestuur die munisipaliteit en voer raadsbesluite en wetlike pligte uit.

  • Die raad stel wethouers aan. Elkeen het eie beleidsverantwoordelikhede en doen verantwoording aan die raad.

    Verbindings
    • Deel van: Munisipale uitvoerende kollege

      Die wethouers is lede van die munisipale uitvoerende kollege.

  • Die burgemeester lei raads- en uitvoerende vergaderings en het verantwoordelikhede vir openbare orde. Die burgemeester is 'n lid van die uitvoerende bestuur, maar nie van die raad nie.

    Verbindings
    • Deel van: Munisipale uitvoerende kollege

      Die burgemeester is 'n lid van die munisipale uitvoerende kollege.

    • Sit voor: Munisipale uitvoerende kollege

      Die burgemeester is voorsitter van die munisipale uitvoerende kollege.

    • Sit voor: Munisipale Raad

      Die burgemeester is ook voorsitter van die munisipale raad. Die burgemeester is nie 'n raadslid nie en het geen stemreg in die raad nie.

Waterschappen

Die 21 waterschappen onderhou waterkerings en sorg vir skoon en voldoende water. Hulle reël watervlakke en suiwer afvalwater, met hul eie besture en belastings.

  • Stemgeregtigde inwoners van 18 jaar en ouer verkies elke vier jaar verteenwoordigers. Nederlanders, EU-burgers en ander inwoners met ’n geldige verblyfpermit kan stem.

    Verbindings
    • Verkies: Algemene bestuur

      Kiesers verkies die inwoners se verteenwoordigers in die algemene bestuur. Vier setels word deur aanstelling gevul.

  • Die algemene bestuur bepaal waterbeleid, die begroting en belastings. Dit hou toesig oor die daaglikse bestuur. Die meeste lede is verkies; vier lede beklee voorbehoue setels.

    Verbindings
    • Stel uitvoerende lede aan: Daaglikse bestuur

      Die algemene bestuur stel die daaglikse bestuurslede aan, buiten die voorsitter. Die voorsitter het ’n afsonderlike aanstellingsproses.

    • Hou toesig: Daaglikse bestuur

      Die algemene bestuur kontroleer hoe die daaglikse bestuur beleid uitvoer.

    • Beveel ’n kandidaat aan: Voorsitter van die waterschap

      Die algemene bestuur beveel ’n kandidaat vir aanstelling as voorsitter aan. Die regering besluit oor die aanstelling.

  • In die algemene bestuur verteenwoordig twee setels landbou en twee natuurbestuur. Hul verteenwoordigende organisasies stel hierdie lede aan. Dié verdeling geld sedert die verkiesings van 2023.

    Verbindings
    • Deel van: Algemene bestuur

      Die vier aangestelde lede dien saam met verkose lede in die algemene bestuur. Twee setels vir landbou en twee vir natuurbestuur.

  • Die voorsitter en ander daaglikse bestuurslede berei besluite voor en voer beleid uit. Die algemene bestuur stel die ander lede aan, gewoonlik uit sy eie geledere.

  • Die dijkgraaf of watergraaf sit albei besture voor. Die regering stel hierdie voorsitter vir ses jaar aan. Die voorsitter het stemreg in die daaglikse bestuur, maar is nie lid van die algemene bestuur nie.

    Verbindings
    • Sit voor: Algemene bestuur

      Die voorsitter lei vergaderings van die algemene bestuur sonder stemreg. Die voorsitter is nie lid van die algemene bestuur nie.

    • Sit voor: Daaglikse bestuur

      Die voorsitter lei die daaglikse bestuur en het daar stemreg. Die voorsitter is ook ’n lid van die daaglikse bestuur.

    • Deel van: Daaglikse bestuur

      Die voorsitter is lid van die daaglikse bestuur. Die voorsitter het stemreg in die daaglikse bestuur.

Onafhanklike instellings

Streeksbestuur

Laai data…