Nederland: bestuur en democratie op de kaart | Staatskaart

Staatskaart
Stap 1 / 7. Een plan wordt een wetsveurstel. Een ministerie schrif een wetsveurstel en legt uut wat het doel en de verwachte gevolgen bint. Betrokken mensen en organisaties kunt metdenken. As de ministerraod instemt, giet het veurstel veur advies naor de Raad van State.
Stap 01 / 07Veurbereiding op het ministerie

Een plan wordt een wetsveurstel

Een ministerie schrif een wetsveurstel en legt uut wat het doel en de verwachte gevolgen bint. Betrokken mensen en organisaties kunt metdenken. As de ministerraod instemt, giet het veurstel veur advies naor de Raad van State.

Kaorte as tekst

Lees wat instellingen doet, ontdek heur verbindingen en zeuk een gebied.

Laandelijk

Parlement en regering maakt saomen wetten. De Tweede en Eerste Kamer controleert het bestuur van het laand.

  • Nederlanders van 18 jaor en older die stemrecht hebt. Dat geldt ok in Caribisch Nederland en, under bepaalde veurwaarden, veur Nederlanders in het buutenlaand.

    Verbindingen
    • Kiezen: Tweede Kamer

      Kiezers kiest de 150 leden van de Tweede Kamer rechtstreeks. Kiezers kiest niet rechtstreeks een kabinet of minister-president.

  • De rechtstreeks kozen Tweede Kamer controleert ministers en staatssecretarissen en stemt over wetsveurstellen. Kamerleden kunt ok zölf veurstellen indienen en veranderen.

    Verbindingen
    • Controleert: Kabinet

      Ministers en staatssecretarissen legt verantwoording of an de Tweede Kamer.

    • Annomen wetsveurstellen: Eerste Kamer

      Nao anneming deur de Tweede Kamer bekiekt de Eerste Kamer het wetsveurstel. De Eerste Kamer kan het veurstel annemen of verwarpen, maor niet veranderen.

  • De indirect kozen Eerste Kamer beoordeelt wetsveurstellen die de Tweede Kamer annomen hef. Ze kan die goedkeuren of afwiezen, maor niet veranderen. Ze controleert ok het regeringsbeleid.

    Verbindingen
    • Controleert: Kabinet

      Ok ministers en staatssecretarissen legt verantwoording af an de Eerste Kamer. Die kikt veural naor de hoofdlijnen en samenhang van het beleid. Beide Kamers controleert het kabinet, elk met eigen bevoegdheden.

  • Nederlanders met kiesrecht op Bonaire, Sint Eustatius en Saba, en inschreven kiesgerechtigde Nederlanders buuten Nederland.

    Verbindingen
    • Elect their college: Kiescolleges veur de Eerste Kamer

      Kiezers kiest het kiescollege van heur eiland of het college veur niet-ingezetenen. Elk kiescollege hef een eigen verkiezing. De colleges op de eilanden staot los van de eilandsraoden.

  • Der bint vier kiescolleges: veur Bonaire, Sint Eustatius, Saba en niet-ingezetenen, Nederlanders in het buutenlaand. Heur leden kiest saomen met Statenleden de Eerste Kamer.

    Verbindingen
    • Elect through weighted votes: Eerste Kamer

      De vier kiescolleges doet naost Provinciale Staten met an dezelfde Eerste Kamerverkiezing. Vanof 2023 heurt ok het college veur niet-ingezetenen bij dizze route; elk college hef een eigen stemweerde.

  • De Keuning en alle ministers vormt saomen de regering. De ministers legt politieke verantwoording af, ok veur wat de Keuning dut.

    Verbindingen
    • Introduces bills: Tweede Kamer

      De Tweede Kamer behandelt regeringsveurstellen eerst. Tweede Kamerleden kunt ok zölf een wetsveurstel indienen.

    • Appoints through the Crown: Commissaris van de Keuning

      De Keuning en de minister tekent het besluut veur een gewone beneuming van zes jaor. De Kroon betekent hier de Keuning en de verantwoordelijke minister. Ze beslist nao de aanbeveling van Provinciale Staten.

    • Appoints through the Crown: Börgemeester

      Een gewone börgemeester wordt op anbeveling van de raod bij keuninklijk besluut veur zes jaor beneumd. De Kroon betekent hier de Keuning en de minister van BZK. De commissaris kan een waornemend börgemeester benoemen.

    • Beneumt veur zes jaor: Diekgraaf / watergraaf

      De regering beneumt de veurzitter bie koninklik besluut veur zes jaor. Het algemien bestuur dreug een kandidaat veur.

  • Alle ministers en staatssecretarissen. De Keuning heurt niet bij het kabinet. Allent de ministers vormt de ministerraod.

  • Willem-Alexander is Keuning sinds 30 april 2013. Ministers legt verantwoording af over zien handelen as staotshoofd.

    Verbindingen
    • Onderdeel van: Bestuur

      De Keuning heurt bij de regering. De Keuning is gien lid van het kabinet. Ministers bint politiek verantwoordelijk veur wat hie döt.

    • Appointment by royal decree: Ministers

      Nao de formatie tekent de Keuning en de minister-president de benoemingsbesluten van ministers. De Tweede Kamer leidt het formatieproces.

    • Appointment by royal decree: Staatssecretarissen

      Ok staatssecretarissen wordt bij keuninklijk besluut beneumd en legt een eed of belofte of. De verantwoordelijke ministers undertekent het beslút ok.

  • Ministers bint verantwoordelijk veur heur beleid en legt daorover verantwoording af an het parlement. Ok de minister-president is minister. Ze heurt bij zowal regering as kabinet.

    Verbindingen
    • Onderdeel van: Bestuur

      Alle ministers vormt met de Keuning de regering.

    • Onderdeel van: Kabinet

      Alle ministers heurt ok bij het kabinet.

  • Staatssecretarissen kriegt een eigen taokgebied van heur minister. Ze heurt bij het kabinet, maor niet bij de regering of de ministerraod.

    Verbindingen
    • Onderdeel van: Kabinet

      Staatssecretarissen heurt bij het kabinet. Ze bint gien lid van de regering of ministerraod. As ze bij de ministerraod aanwezig bint, kriegt ze daordeur gien stemrecht.

Provinciaal

Elke provincie hef een kozen volksvertegenwoordiging en een daogelijks bestuur. Saomen zorgt ze veur het provinciale beleid.

  • Inwoners van de provincie met Nederlandse nationaliteit en kiesrecht, van 18 jaor en older.

    Verbindingen
    • Kiezen: Provinciale Staten

      Inwoners met kiesrecht kiest gewoonlijk elke vier jaor de Statenleden van heur provincie.

  • Statenleden bepaolt de hoofdlijnen van het provinciale beleid en controleert Gedeputeerde Staten. Ze kiest ok met veur de Eerste Kamer.

    Verbindingen
    • Elect through weighted votes: Eerste Kamer

      Leden van alle twaalf Provinciale Staten stemt veur de Eerste Kamer. Statenleden en kiescollegeleden stemt saomen. Heur stemmen telt met verschillende gewichten met.

    • Appoint: Gedeputeerden

      Provinciale Staten beneumt de gedeputeerden. Veur de commissaris van de Keuning geldt een aparte benoemingsprocedure.

    • Scrutinise: Gedeputeerde Staten

      Provinciale Staten controleert het daogelijkse bestuur van heur provincie.

    • Recommend a candidate: Commissaris van de Keuning

      Provinciale Staten stuurt heur anbevolen kandidaten veur commissaris naor de minister van Binnenlandse Zaken. De minister draagt dan een kandidaat veur an de Keuning.

  • Gedeputeerden en de commissaris van de Keuning vormt saomen het daogelijkse provinciebestuur. Ze bereidt besluten veur en voert die uut.

  • Provinciale Staten benoemt de gedeputeerden. Ieder hef eigen beleidstaken. Gedeputeerden kunt niet tegelijk Statenlid wezen.

    Verbindingen
    • Onderdeel van: Gedeputeerde Staten

      Gedeputeerden heurt bij het college van Gedeputeerde Staten.

  • De commissaris zit Provinciale Staten en Gedeputeerde Staten veur en is lid van het daogelijkse bestuur. Een gewone benoeming gebeurt bij keuninklijk beslút, veur zes jaor.

    Verbindingen
    • Onderdeel van: Gedeputeerde Staten

      De commissaris van de Keuning is lid van Gedeputeerde Staten.

    • Zit veur: Gedeputeerde Staten

      De commissaris leidt de vergaderingen van Gedeputeerde Staten.

    • Zit veur: Provinciale Staten

      De commissaris is ok veurzitter van Provinciale Staten. De commissaris leidt de vergadering, maor is gien kozen Statenlid.

Gemeentelijk

De gemienteraod en het college van B&W neemt besluten veur de gemiente. Ze hebt eigen bevoegdheden en voert ok laandelijke wetten uut.

  • Inwoners met kiesrecht van 18 jaor en older: Nederlanders, EU-burgers en aandere inwoners die an de wettelijke verbliefsveurwaarden voldoet.

    Verbindingen
    • Kiezen: Gemienteraod

      Inwoners met kiesrecht kiest de gemienteraod, gewoonlijk elke vier jaor. Bij een herindieling bint der uutzunderingen.

  • Raodsleden bepaolt het gemientelijke beleid, stelt lokale regels en de begroting vast en controleert het college van B&W.

    Verbindingen
    • Appoints: Wetholders

      De gemienteraod beneumt de wetholders. Veur de börgemeester geldt een aparte benoemingsprocedure.

    • Controleert: College van B&W

      De gemienteraod controleert het college van börgemeester en wetholders.

    • Raodt een kandidaat an: Börgemeester

      De raod stelt een anbeveling vast en stuurt die naor de minister van Binnenlandse Zaken. De commissaris begeleidt de procedure; de benoeming volgt bij keuninklijk beslút.

  • De börgemeester en wetholders vormt saomen het college van B&W. Ze bestuurt de gemiente en voert raodsbesluten en wettelijke taken uut.

  • De gemienteraod benoemt de wetholders. Elke wetholder hef eigen beleidstaken en legt daorover verantwoording af an de raod.

    Verbindingen
    • Onderdeel van: College van B&W

      De wetholders bint lid van het college van B&W.

  • De börgemeester leidt de vergaderingen van raod en college en hef eigen taken veur de openbare orde. De börgemeester is lid van het college, maor niet van de raod.

    Verbindingen
    • Onderdeel van: College van B&W

      De börgemeester is lid van het college van B&W.

    • Zit veur: College van B&W

      De börgemeester is veurzitter van het college van B&W.

    • Zit veur: Gemienteraod

      De börgemeester is ok veurzitter van de gemienteraod. De börgemeester is gien raodslid en hef in de raod gien stemrecht.

Waterschappen

De 21 waterschappen onderhoudt dieken en zörgt veur schoon en genog water. Ze regelt het waterpeil en zuvert afvalwater, met eigen besturen en belastingen.

  • Inwoners van 18 jaor en older met stemrecht kiest elke vier jaor vertegenwoordigers. Nederlanders, EU-burgers en aandere inwoners met een geldige verbliefsvergunning mag stemmen.

    Verbindingen
    • Kiezen: Algemien bestuur

      Kiezers kiest de vertegenwoordigers van inwoners in het algemien bestuur. Vier zetels worden deur beneuming invuld.

  • Het algemien bestuur bepaalt het waterbeleid, de begroting en de belastingen. Het controleert het dageliks bestuur. De meeste leden bint keuzen; vier leden hebt een geborgde zetel.

    Verbindingen
    • Beneumt de dagelikse bestuurders: Dageliks bestuur

      Het algemien bestuur beneumt de dagelikse bestuurders, behalve de veurzitter. De veurzitter hef een aparte beneumingsprocedure.

    • Controleert: Dageliks bestuur

      Het algemien bestuur controleert hoe het dageliks bestuur het beleid uutvoert.

    • Raodt een kandidaat an: Diekgraaf / watergraaf

      Het algemien bestuur raodt een kandidaat an veur de beneuming tot veurzitter. De regering beslist over de beneuming.

  • In het algemien bestuur bint twee zetels veur landbouw en twee veur natuurbeheer. Heur belangenorganisaties beneumt disse leden. Disse verdeling geldt sinds de verkiezingen van 2023.

    Verbindingen
    • Onderdeel van: Algemien bestuur

      De vier beneumde leden zit samen met de keuzen leden in het algemien bestuur. Twee zetels veur landbouw en twee veur natuurbeheer.

  • De veurzitter en de aandere dagelikse bestuurders bereidt besluten veur en voert het beleid uut. Het algemien bestuur beneumt de aandere leden, meest uut de eigen kring.

  • De diekgraaf of watergraaf zit beide besturen veur. De regering beneumt disse veurzitter veur zes jaor. De veurzitter stemt in het dageliks bestuur, mar is gien lid van het algemien bestuur.

    Verbindingen
    • Zit veur: Algemien bestuur

      De veurzitter leidt de vergaderingen van het algemien bestuur zonder stemrecht. De veurzitter is gien lid van het algemien bestuur.

    • Zit veur: Dageliks bestuur

      De veurzitter leidt het dageliks bestuur en hef daor stemrecht. De veurzitter is ok lid van het dageliks bestuur.

    • Onderdeel van: Dageliks bestuur

      De veurzitter is lid van het dageliks bestuur. De veurzitter hef stemrecht in het dageliks bestuur.

Onafhankelijke instellingen

Regionaal bestuur

Gegevens laden…