Een speelplek in je buurt, een veilige weg naar school, schoon water: de overheid komt op veel plekken in je leven terug. Ontdek wie welke keuzes maakt en wie het bestuur controleert.
De gemeenteraad stelt het budget vast. Het college van burgemeester en wethouders zorgt voor de uitvoering. De raad controleert het college.
De raad vertegenwoordigt de inwoners en bepaalt de hoofdlijnen en de begroting. Het college is het dagelijks bestuur. Het organiseert de uitvoering met de gemeentelijke organisatie.
De provincie beheert een weg tussen twee dorpen en wil die veiliger maken. Welk bestuur bereidt de plannen voor en voert ze uit? Wie bepaalt de hoofdlijnen en controleert dat bestuur?
Gedeputeerde Staten bereiden de plannen voor en voeren ze uit. Provinciale Staten bepalen de hoofdlijnen en controleren Gedeputeerde Staten.
De provincie onderhoudt haar eigen wegen en fietspaden. Provinciale Staten zijn de gekozen vertegenwoordigers; Gedeputeerde Staten vormen het dagelijks bestuur. Bij een wegproject kan de provincie samenwerken met bijvoorbeeld gemeenten.
Een waterschap beheert het waterpeil in een polder. Er zijn keuzes nodig over water vasthouden bij droogte. Welk bestuur stelt het beleid vast en controleert de uitvoering?
Het algemeen bestuur van het waterschap stelt het beleid vast en controleert het dagelijks bestuur.
Het dagelijks bestuur bereidt het beleid voor en voert het uit. Een waterschap regelt onder meer het waterpeil en zuivert afvalwater. Het werkt samen met gemeenten, provincies en Rijkswaterstaat: niet iedere watertaak ligt bij dezelfde organisatie.
Een Kamerlid wil de tekst van een wetsvoorstel veranderen. In welke Kamer kan dat met een amendement? Wat kan de andere Kamer daarna met het voorstel doen?
Een Tweede Kamerlid kan een amendement indienen. De Eerste Kamer kan het aangenomen wetsvoorstel vervolgens goedkeuren of verwerpen, maar de tekst niet zelf wijzigen.
Een amendement is een voorstel om een wetsvoorstel te veranderen. Beide Kamers stemmen over wetsvoorstellen en controleren de regering. Een goedkeuring door de Tweede Kamer is dus nog niet het einde van de route.
De regering werkt aan een nieuwe wet. Zet deze stappen op volgorde: Eerste Kamer — publicatie en ingangsdatum — advies van de Raad van State — ondertekening — Tweede Kamer. Geldt de wet direct na de stemming in de Eerste Kamer?
Advies van de Raad van State → Tweede Kamer → Eerste Kamer → ondertekening → publicatie en ingangsdatum. Nee: na de stemming volgen nog stappen voordat de wet gaat gelden.
We volgen een voorstel van de regering. De Raad van State adviseert; de Kamers besluiten. Na instemming van beide Kamers volgen de handtekeningen van de Koning en de verantwoordelijke bewindspersoon. De wet verschijnt in het Staatsblad en gaat gelden op de vastgestelde datum. Tweede Kamerleden kunnen ook zelf een wetsvoorstel indienen.
De kaart en de uitleg zijn in meerdere talen beschikbaar. Dit lespakket is in het Nederlands.
Bronnen bij de les
De uitleg gaat over bestuurlijke rollen. Bij een echt plan kunnen meerdere overheden samenwerken. Controleer voor een actuele situatie ook het besluit en de bron van de betrokken overheid.
