Hoe werkt de Nederlandse overheid?
De Eerste Kamer: verkiezing en beoordeling van wetten
De Eerste Kamer heeft 75 leden. Zij beoordelen wetsvoorstellen die de Tweede Kamer heeft aangenomen en controleren het regeringsbeleid. Senatoren kunnen een voorstel aannemen of verwerpen. Zij hebben geen recht van amendement en kunnen de voorliggende wettekst dus niet zelf wijzigen.
De Eerste Kamer wordt indirect gekozen. Staatskaart maakt zowel de verkiezingsroute als de verhouding tot de Tweede Kamer en de regering zichtbaar.
Bekijk de Eerste Kamer op de kaartWie kiezen de Eerste Kamer?
De leden van de twaalf Provinciale Staten kiezen de senatoren samen met vier kiescolleges. Bonaire, Sint Eustatius en Saba hebben elk een eigen kiescollege. Het vierde is het kiescollege niet-ingezetenen, waarvoor Nederlanders in het buitenland zich als kiezer kunnen registreren. Deze colleges hebben een andere functie dan de eilandsraden.
Niet iedere stem van een Statenlid of kiescollegelid weegt even zwaar. De stemwaarde houdt rekening met de vertegenwoordigde bevolking. Voor het kiescollege niet-ingezetenen speelt het aantal geregistreerde kiezers een rol. Gebruik bij een berekening altijd de stemwaarden van de betreffende verkiezing.
Kiesraad: vier kiescollegesKiesraad: berekening van de stemwaardeVolg de verkiezingsroute op de kaart
Open de Eerste Kamer en bekijk de relaties met Provinciale Staten en de kiescolleges. Start vervolgens de rondleiding “Zo wordt de Eerste Kamer gekozen”. Die gaat van provinciale vertegenwoordiging en de kiescolleges naar de gewogen stemming en het werk van de senatoren. Pauzeer bij een stap om de bijbehorende bron te lezen.
Start de rondleiding over de Eerste KamerWat betekent dit voor een wetsdossier?
Voor een medewerker begint de voorbereiding met de tekst zoals die door de Tweede Kamer is aangenomen. Leg daar de vragen van de Eerste Kamer en de antwoorden van de indiener naast. Een toezegging, een motie en een afzonderlijk wijzigingsvoorstel hebben elk een eigen betekenis. De officiële dossierpagina is de plek om de voortgang en documenten te controleren.
Eerste Kamer: wetgeving en controleVerkiezingsvoorbeeld en personenregister
De rondleiding gebruikt de verkiezing van 2023 als voorbeeld. De namen en functies van senatoren en Statenleden komen uit het personenregister, met een eigen ophaaldatum bij de bron. De vier kiescolleges staan als instellingen op de kaart; hun afzonderlijke leden zijn nog niet opgenomen.
Bronnen en verder lezen
Deze uitleg is nagekeken op . Bekijk de officiële bronnen voor de actuele informatie.
- Eerste Kamer — Wat doet de Eerste Kamer?
- Kiesraad — Eerste Kamerverkiezing
- Kiesraad — Kiescolleges Eerste Kamer
- Kiesraad — Stemwaarde
Uitleg door Staatskaart, een project van Noord Labs. Lees hoe we met bronnen en datasets werken.
