Van stem naar zetel: hoe de Tweede Kamer wordt gekozen

Van stembureau naar landelijke uitslag

Na het sluiten van de stembussen worden de stemmen handmatig geteld. Gemeenten kunnen centraal of decentraal op kandidaatsniveau tellen. Het gemeentelijk stembureau stelt de gemeentelijke totalen vast. Via de hoofdstembureaus komen de uitslagen bij de Kiesraad, het centraal stembureau voor deze verkiezing. De Kiesraad controleert de tellingen en stelt de uitslag vast in een openbare zitting.

Kiesdeler, restzetels en voorkeurstemmen

De kiesdeler is het totale aantal geldige kandidaatstemmen gedeeld door 150. Elke lijst krijgt eerst het aantal volle zetels waarvoor zij voldoende stemmen heeft. De resterende zetels worden verdeeld volgens het systeem van de grootste gemiddelden. Voor de Tweede Kamer komen alleen lijsten die de kiesdeler hebben gehaald in aanmerking voor restzetels.

Binnen de zetels van een lijst kunnen kandidaten met voldoende voorkeurstemmen voorrang krijgen. De voorkeurdrempel is 25 procent van de kiesdeler. Daarna speelt de lijstvolgorde een rol. Het behalen van de voorkeurdrempel levert dus niet los van de zetelverdeling over lijsten een extra Kamerzetel op.

Gebruik de rondleiding voor een toelichting

Start de route en pauzeer bij het tellen, de zetelverdeling en de keuze van vertegenwoordigers. Laat bij een briefing elke stap een eigen vraag beantwoorden: welke totalen worden opgeteld, welke rekenregel verdeelt de zetels en welke regel bepaalt de gekozen kandidaten? Open de bron bij de stap voor de volledige procedure.

Verkiezingsuitslag en kabinetsformatie

Na de verkiezing onderhandelen partijen over een nieuw kabinet. Kiezers kiezen de minister-president niet rechtstreeks. In de laatste stappen van de rondleiding zie je hoe de gekozen Kamer en het kabinet zich tot elkaar verhouden en hoe de Kamer het bestuur controleert. Namen en portretten komen uit een apart personenregister, met een eigen ophaaldatum bij de bron.